I-Rosacea yisimo esivame ukubonakala ngokuba bomvu kobuso nokuvuvukala. Sithinta cishe u-5% wabantu bomhlaba wonke, futhi yize izimbangela zaziwa, azaziwa kabanzi. Sibhekwa njengesimo sesikhumba sesikhathi eside, futhi sivame ukuthinta abesifazane baseYurophu/baseCaucasus abangaphezu kweminyaka engu-30. Kunezinhlobo ezahlukene ze-rosacea futhi ingathinta noma ubani.
Ukwelashwa kokukhanya okubomvu kufundwe kahle ngezinto ezifana nokuphulukiswa kwesikhumba, ukuvuvukala ngokuvamile, i-collagen esikhumbeni, kanye nezimo zesikhumba ezihlobene ezifana ne-acne.Ngokwemvelo intshisekelo ikhule ekusebenziseni ukukhanya okubomvu kwe-rosacea. Kulesi sihloko sizobheka ukuthi ukwelashwa kokukhanya okubomvu (okwaziwa nangokuthi i-photobiomodulation, i-LED therapy, i-laser therapy, i-cold laser, i-light therapy, i-LLLT, njll.) kungasiza yini ekwelapheni i-rosacea.
Izinhlobo zeRosacea
Wonke umuntu one-rosacea unezimpawu ezihlukile kancane nezihlukile. Nakuba i-rosacea ivame ukuhlotshaniswa nokubomvu kobuso obuzungeze ikhala nezihlathi, kunezinye izimpawu eziningi ezingahlukaniswa futhi zihlukaniswe ngezinhlobo ezincane ze-rosacea:
Uhlobo olungaphansi 1, olubizwa ngokuthi 'i-Erythematotelangiectatic Rosacea' (ETR), yi-rosacea ejwayelekile eveza ukubomvu kobuso, ukuvuvukala kwesikhumba, imithambo yegazi eduze kobuso kanye nezikhathi zokuhlanza. I-Erythema ivela egameni lesiGreki elithi erythros, elisho ukubomvu - futhi libhekisela esikhumbeni esibomvu.
Uhlobo lwesibili, i-Acne rosacea (igama lesayensi - i-papulopustular), yi-rosacea lapho isikhumba esibomvu sihlanganiswa khona nokuqubuka okungapheli noma okungavamile okufana ne-acne (ama-pustules nama-papules, hhayi ama-blackheads). Lolu hlobo lungabangela umuzwa wokushisa noma wokuhlaba.
Uhlobo lwesithathu, olubizwa nangokuthi i-phymatous rosacea noma i-rhinophyma, luwuhlobo olungavamile lwe-rosacea futhi luhilela izingxenye zobuso ezikhula zibe zinkulu - ngokuvamile impumulo (impumulo yamazambane). Luvame kakhulu kwabesilisa asebekhulile futhi luvame ukuqala njengolunye uhlobo lwe-rosacea.
Uhlobo lwe-Subtype 4 yi-rosacea yeso, noma i-ocular rosacea, futhi ihilela amehlo abomvu, amehlo anamanzi, umuzwa wokuthile esweni, ukusha, ukulunywa kanye nokuqhekeka.
Ukwazi ngezinhlobo ze-rosacea kubalulekile ekunqumeni ukuthi unayo ngempela yini. Uma kungenziwa lutho ukubhekana ne-rosacea, ivame ukuba yimbi ngokuhamba kwesikhathi. Ngenhlanhla, ukusebenza kokwelashwa kokukhanya okubomvu ekwelapheni i-rosacea akushintshi ngohlobo lwe-subtype. Okusho ukuthi inqubo efanayo yokwelapha ngokukhanya okubomvu ingasebenza kuzo zonke izinhlobo ze-subtype. Kungani? Ake sibheke izimbangela ze-rosacea.
Imbangela Yangempela Ye-Rosacea
(...nokuthi kungani ukwelashwa okulula kungasiza)
Emashumini eminyaka ambalwa edlule, i-rosacea ekuqaleni yayikholelwa ukuthi iwumphumela wokutheleleka ngamagciwane. Njengoba ama-antibiotic (kufaka phakathi i-tetracycline) ayesebenza ngezinga elithile ukulawula izimpawu, kwabonakala sengathi kuyinkolelo-mbono enhle….kodwa ngokushesha kwatholakala ukuthi awekho amagciwane ahilelekile.
Odokotela abaningi nochwepheshe be-rosacea kulezi zinsuku bazokutshela ukuthi i-rosacea iyimfihlakalo futhi akekho othole imbangela. Abanye bazokhomba izibungu ze-Demodex njengembangela, kodwa cishe wonke umuntu unazo lezi futhi akuwona wonke umuntu one-rosacea.
Bese-ke bazobhala uhlu lwezinto 'ezibangela' ezahlukene esikhundleni sembangela, noma benze iziphakamiso zokuthi izakhi zofuzo ezingachazwanga kanye nezici zemvelo ziyimbangela. Nakuba izici zofuzo noma ze-epigenetic zingase zibangele umuntu ukuba athole i-rosacea (uma kuqhathaniswa nomunye umuntu), azinqumi - aziyona imbangela.
Izici ezahlukahlukene ngokuqinisekile zinegalelo ebucayi bezimpawu ze-rosacea (i-caffeine, izinongo, ukudla okuthile, isimo sezulu esibandayo/esishisayo, ukucindezeleka, utshwala, njll.), kodwa nazo aziyona imbangela eyinhloko.
Ngakho-ke kuyini?
Izinkomba zembangela
Inkomba yokuqala yembangela iwukuthi i-rosacea ivame ukukhula ngemva kweminyaka engama-30. Lesi yisikhathi lapho izimpawu zokuqala zokuguga zibonakala khona. Abantu abaningi bazobona izinwele zabo zokuqala ezimpunga kanye nemibimbi yokuqala yesikhumba phakathi nale minyaka.
Enye inkomba iqiniso lokuthi ama-antibiotic asiza ekulawuleni izimpawu - yize kungekho ukutheleleka kwangempela (icebiso: ama-antibiotic angaba nemiphumela yesikhashana yokulwa nokuvuvukala).
Ukugeleza kwegazi esikhumbeni esithintekile yi-rosacea kuphakeme ngokuphindwe kathathu kuya kane kunesikhumba esivamile. Lo mphumela we-hyperemia kwenzeka lapho izicubu namaseli engakwazi ukukhipha umoya-mpilo egazini.
Siyazi ukuthi i-rosacea akuyona nje inkinga yobuhle, kodwa ihilela izinguquko ezinkulu zokukhula kwe-fibrotic esikhumbeni (ngakho-ke impumulo yamazambane ku-subtype 3) kanye nokukhula kwemithambo yegazi okungenayo (ngakho-ke imithambo/ukugeleza). Uma lezi zimpawu ezifanayo zenzeka kwenye indawo emzimbeni (isb. i-uterine fibroids) zidinga uphenyo olubalulekile, kodwa esikhumbeni zibhekwa njengezinkinga zobuhle okufanele 'zilawulwe' 'ngokugwema izimbangela', futhi kamuva ngisho nokuhlinzwa ukuze kususwe isikhumba esijiyile.
I-Rosacea iyinkinga enkulu ngoba imbangela eyinhloko izinqubo zomzimba ezijulile emzimbeni. Isimo somzimba esiholela kulezi zinguquko zesikhumba asithinti isikhumba kuphela - sithinta nomzimba wonke wangaphakathi.
Ukukhukhumala, imithambo yegazi ekhulayo/ehlaselayo kanye nokuqina kwesikhumba kungabonakala kalula ku-rosacea, ngoba kubonakala esikhumbeni - ebusweni bomzimba. Ngandlela thile, kuyisibusiso ukuthola izimpawu ze-rosacea, ngoba kukukhombisa ukuthi kukhona okungahambi kahle ngaphakathi. Ukulahlekelwa izinwele ngendlela yabesilisa kuyinto efanayo ngoba kukhomba ukungasebenzi kahle kwama-hormone.
Amaphutha e-Mitochondrial
Konke okubonwe kanye nokulinganisa mayelana ne-rosacea kukhomba izinkinga ze-mitochondrial njengembangela eyinhloko ye-rosacea.
I-Mitochondria ayikwazi ukusebenzisa umoya-mpilo kahle uma yonakele. Ukungakwazi ukusebenzisa umoya-mpilo kwandisa ukugeleza kwegazi esicutshini.
Ama-Mitochondria akhiqiza i-lactic acid uma engakwazi ukuthola nokusebenzisa umoya-mpilo, okuholela ekuvulekeni kwegazi ngokushesha kanye nokukhula kwama-fibroblast. Uma le nkinga iqhubeka isikhathi eside, imithambo yegazi emisha iqala ukukhula.
Izici ezahlukahlukene zamahomoni kanye nezemvelo zingaba nomthelela ekusebenzeni kabi kwe-mitochondrial, kodwa esimweni sokwelashwa kokukhanya okubomvu, umthelela obaluleke kakhulu uvela ku-molecule ebizwa ngokuthi i-Nitric Oxide.
Ukwelashwa Kokukhanya Okubomvu kanye neRosacea
Ithiyori eyinhloko echaza imiphumela yokwelashwa kokukhanya isekelwe ku-molecule ebizwa ngokuthi i-Nitric Oxide (NO).
Leli yi-molecule engaba nemiphumela ehlukahlukene emzimbeni, njengokuvimbela ukukhiqizwa kwamandla, ukuvuvukala kwemithambo yegazi/ukwanda kwegazi, njalo njalo. Esikuthakasela kakhulu ukwelashwa kokukhanya ukuthi le-NO ibopha endaweni ebalulekile ku-mitochondrial electron transport chain yakho, imise ukugeleza kwamandla.
Kuvimba izigaba zokugcina zokusabela kokuphefumula, ngakho-ke kukuvimbela ukuthola ingxenye enkulu yamandla (i-ATP) kanye nanoma iyiphi i-carbon dioxide evela ku-glucose/oxygen. Ngakho-ke lapho abantu benamazinga aphansi okusebenza kwe-metabolic njengoba bekhula noma bebhekana nezikhathi zokucindezeleka/indlala, lokhu kungabi khona kwe-CHA ngokuvamile kuyimbangela. Kunengqondo uma ucabanga ngakho, ngokwemvelo noma ekusindeni, udinga indlela yokwehlisa izinga lakho lokusebenza kwe-metabolic ngezikhathi zokutholakala kokudla/amakhalori aphansi. Akunangqondo kakhulu ezweni lanamuhla lapho amazinga e-NO angathonywa izinhlobo ezithile zama-amino acid ekudleni, ukungcola komoya, isikhunta, ezinye izici zokudla, ukukhanya okwenziwe, njll. Ukuntuleka kwe-carbon dioxide emzimbeni wethu nakho kwandisa ukuvuvukala.
Ukwelashwa okulula kwandisa ukukhiqizwa kwamandla (i-ATP) kanye ne-carbon dioxide (i-CO2). I-CO2 yona ivimbela ama-cytokine ahlukahlukene abangela ukuvuvukala kanye nama-prostaglandin. Ngakho-ke ukwelashwa okulula kunciphisa inani lokuvuvukala emzimbeni/endaweni.
Iphuzu elibalulekile nge-rosacea ukuthi ukwelashwa okulula kuzonciphisa ukuvuvukala kanye nokubomvu endaweni, futhi kuxazulule inkinga yokusetshenziswa komoya-mpilo okuphansi (okwabangela ukukhula kwemithambo yegazi kanye nokukhula kwe-fibroblast).
Isifinyezo
Kunezinhlobo ezahlukene ze-subtypes kanye nokubonakaliswa kwe-rosacea
I-Rosacea iwuphawu lokuguga, njengemibimbi nezinwele ezimpunga
Imbangela eyinhloko ye-rosacea ukwehla komsebenzi we-mitochondrial kumaseli
Ukwelashwa kokukhanya okubomvu kubuyisela i-mitochondria futhi kunciphisa ukuvuvukala, kuvimbele i-rosacea
