Imisebe ye-Ultraviolet (UV), kungakhathaliseki ukuthi ivela elangeni lemvelo noma emithonjeni yokwenziwa njengemishini yokushiswa kwelanga (imibhede yelanga), inemiphumela eyinkimbinkimbi ekulweni komzimba womuntu. Nakuba ukuchayeka kwe-UV okumaphakathi kusekela ukwakheka kwe-vitamin D—okuzuzisa ukusebenza komzimba—ukuchayeka ngokweqile, ikakhulukazi kumadivayisi okushiswa kwesikhumba, kungacindezela ukuzivikela komzimba futhi kwandise izingozi zempilo.
Ukukhanya kwe-UV kunamuphi umphumela ohlelweni lokuzivikela komzimba?
1. Imisebe ye-UV kanye nokuguqulwa kwamasosha omzimba
A. Imiphumela Yokucindezela Amasosha Omzimba
Ukucindezelwa Kwamasosha Omzimba Endawo:
Imisebe ye-UVB (280–315 nm) kanye ne-UVA (315–400 nm) ingena esikhumbeni, yonakalise i-DNA kuma-keratinocyte kanye namaseli omzimba.
Lokhu kubangela ukukhishwa kwama-cytokine acindezela amasosha omzimba (isib., i-IL-10, i-TNF-α), okunciphisa ikhono lesikhumba lokulwa nezifo kanye nomdlavuza.
Amaseli e-Langerhans (amasosha omzimba abalulekile esikhumbeni) ayancipha, okwenza kube buthakathaka ukubonakaliswa kwe-antigen.
Ukucindezelwa Kwesimiso Somzimba:
Ukuchayeka emisebeni ye-UV okungapheli (ikakhulukazi i-UVA emibhedeni yokushiswa kwesikhumba) kungacindezela ukusebenza kwamaseli e-T, kunciphisa ukuzivikela komzimba ezifweni kanye nemijovo.
Izifundo zixhumanisa ukusetshenziswa kakhulu kwemibhede yokushiswa kwesikhumba nokwanda kokuthambekela kokutheleleka ngamagciwane (isb., i-herpes simplex, i-HPV) kanye nokutheleleka kwesikhumba okubangelwa amagciwane.
B. I-Vitamin D kanye Nezinzuzo Zokuzivikela Emzimbeni
I-Vitamin D ebangelwa yi-UVB ithuthukisa amasosha omzimba angaphakathi ngokuthuthukisa ukukhiqizwa kwe-peptide yokulwa namagciwane (isib. i-cathelicidin).
Kodwa-ke, imishini yokushiswa kwesikhumba ikhipha kakhulu i-UVA, engakhiqizi kahle i-vitamin D, okwenza le nzuzo ingabi ngokoqobo.
Umthelela wemisebe ye-ultraviolet ekulweni nomzimba ungabhekwana kanjani ngokwesayensi?
1. Nciphisa imvamisa kanye nobude bokulawula.
Izikhathi zokushisa isikhumba akufanele zidlule imizuzu eyi-10 futhi akufanele zibe ngaphezu kwezikhathi ezimbili ngesonto ukuze kugwenywe ukuchayeka isikhathi eside.
2. Qinisa ukunakekelwa ngaphambi nangemva kokuhlinzwa.
Ukufumisa nokusebenzisa imikhiqizo yokunakekela isikhumba evuselelayo (i-vitamin C no-E) kunganciphisa umonakalo obangelwa imisebe ye-ultraviolet.
3. Naka izinguquko emzimbeni.
Funa usizo lwezokwelapha ngokushesha uma uhlangabezana nokutheleleka okuphindaphindiwe, ukulunywa kwesikhumba okungavamile, noma i-erythema, futhi uyeke ukusebenzisa imikhiqizo yokushisa isikhumba.